Sự cân bằng P1: Cân Bằng trong ẩm thực.

Dân tộc việt nam qua hàng ngàn đời đã tạo dựng cho mình một nền văn hoá với một bản sắc riêng có giá trị to lớn, trong số đó, những quan niệm về sự cân bằng, hài hoà trong cuộc sống có lẽ là một tư tưởng chủ đạo, sự cân bằng hài hoà này thể hiện ở nhiều khía cạnh, bao gồm nhiều mối quan hệ, giữa con người với con người, giữa con người với thiên nhiên. Quan niệm sống này của tổ tiên người Việt thể hiện sự phát triển tư duy cao của con người Việt.

Bởi lẽ trên trái đất này ko phải dân tộc nào cũng có thể có được một quan niệm sống tiên tiến và lành mạnh như vậy, có những kẻ sống cân bằng với thiên nhiên, nhưng tư tưởng lúc nào cũng thích đè nén, chèn ép người khác hoặc có những kẻ thì sống cân bằng, hài hoà giữa con người với con người, nhưng lại thích tàn phá, khuất phục thiên nhiên dưới chân mình, hay thậm chí có những kẻ ko thể sống cân bằng với cả hai yếu tố trên, rõ ràng với những dân tộc như vậy, họ vẫn chưa thoát khỏi sự mông muội, chưa trút bỏ được hết thú tính để trở thành một loài người - là sự hoàn hảo duy nhất mà tạo hoá có thể sinh ra.

uranium

Triết lý Âm – Dương trong ẩm thực Việt

Việt Nam, theo các nhà văn hóa học thuộc loại hình văn gốc nông nghiệp lúa nước, dấu ấn đó có thể thấy rõ trong cơ cấu bữa ăn chủ yếu thiên về thực vật và sự cân bằng hai đặc tính âm- dương. Điều đó rất quan trọng cho sự chuyển hóa chất và phù hợp với cấu tạo sinh học cơ thể của người Việt.

Tính biện chứng âm dương trong nghệ thuật ẩm thực Việt dựa trên quy luật bù trừ và chuyển hóa giữa các thành tố thức ăn trong nhiều mối tương quan với các yếu tố khác ( bên trong và bên ngoài) để tạo nên sự cân bằng, thể hiện trong ba mối tương quan chủ yếu sau:
1. Phù hợp trong khâu chế biến:
Chế biến là khâu quan trọng để tạo nên chất lượng bữa ăn. Để tạo sự cân bằng âm dương, ngay khi chế biến, người Việt đã kết hợp các nguyên liệu món ăn một cách hài hòa với các mức khác nhau. Sự kết hợp các nguyên liệu trong khâu chế biến một mặt kích thích dịch vị giúp cho quá trình tiêu hóa tốt, làm tăng mùi thơm của thức ăn, mặt khác còn xử lý và bảo quản tốt thức ăn…
Không tự nhiên khi luộc cải bắp phải thêm một chút gừng. Bởi vì cải bắp và các loại rau khác như: bí đao, rau cải…có tính hàn (tính âm) nên đi kèm với gừng (có tính dương cao). Cũng như thế, các loại thực phẩm thủy, hải sản như tôm, cá, cua, mắm…vừa có tính hàn lại có mùi tanh nên hay đi kèm rau răm (dương). Ngay cả một bát nước chấm đạt “chuẩn” ngon phải dung hòa đủ các yếu tố âm dương ngũ hành: vị mặn của nước mắm (thủy), vị đắng của vỏ chanh (hỏa), vị chua của nước chanh, giấm (mộc), vị cay của ớt, tiêu (kim) và vị ngọt của đường (thổ).


2. Phù hợp với đối tượng cơ thể
Người Việt dùng thức ăn để điều trị nhiều bệnh tật mà nguyên do bắt nguồn từ sự mất quân bình âm- dương trong cơ thể. Chẳng hạn như khi bị cảm lạnh (tức là quá tính âm) bởi thế nên ăn cháo gừng, tía tô (có tính dương); còn khi bị cảm nắng ( quá tính dương) thì lại nên ăn cháo hành (có tính âm). Khi bị táo bón (dương) cần ăn những thứ mát như rau đay, mồng tơi, khoai lang (âm)…


3. Phù hợp theo mùa vụ
Việt Nam thuộc khí hậu nhiệt đới, cây cối bốn mùa xanh tốt, thực phẩm phong phú theo từng mùa vụ. Đặc tính ăn theo mùa (mùa nào thức ấy) tạo nên mối quan hệ tương hỗ giữa con người và thiên nhiên: “Mùa hè cá sông, mùa đông cá bể”, “chim ngói mùa thu, chim cu mùa hè”…
Hơn nữa, các bà nội trợ còn biết tạo các món ăn phù hợp với thời tiết như: Mùa hè nóng nực (tính dương cao) bởi thế thường làm những món nhiều nước (như rau luộc, các món canh) và những món chua (dưa,cà muối hay các loại quả chua như quả sấu, quả me, quả chanh…), những món nộm, gỏi v.v…vừa dễ ăn, lại giải nhiệt tốt. Còn mùa đông lạnh (âm) thì tất nhiên các món dùng nhiều mỡ (có tính dương) như xào, rán, rim, kho… được ưu tiên hơn cả.
Ẩm thực cũng là một nét đẹp trong văn hóa mỗi dân tộc. Sự kết hợp tinh tế, biện chứng triết lý âm- dương từ những yếu tố nhỏ nhất (gia vị) đến sự thích ứng với môi trường tự nhiên (mùa vụ) đã tạo nên đặc tính riêng trong ẩm thực Việt.

Bùi Thủy

nguồn: http://www.yeusaigon.net/